Untitled Document
   
 
 

Tiyatro tarihini, ilkel toplumlarin kut töremlerindeki taklitli eylemlerinden ve oyunlarindan baslatirsak,türk tiyatrosunun izi OrtaAsya Türklerinin Saman törenlerindeki canlandirmalara kadar sürebilir. Anadolu'da yasayan ilkel topluluklarin yaptiklari varsayilan oyunlarin kalintilarina ise "seyirlik köylü oyunlari" olarak adlandirdigimiz taklitli oyunlarda rastliyoruz. Seyirlik köylü oyunlari ilkel topluluklarin önemli olaylari kutlamak, doga güçlerini kendi yönlerine çekmek gibi yaptiklari törenlerden kalmadir. Ilkel insan benzetme yolu ile doga güçlerini etkileyebilecegine inandigi için, gerçeklesmesini istedigi doga olayinin taklidini yapmistir. Bugün bazi köylerde oynanmakta olan taklitli oyunlar asillarinin degisime ugramis uzantilaridir.Bu oyunlar yasami sürdürmek ve yenilemek gibi, insanligin en asal gereksinimleri ile ilgili olduklari için her zaman anlamli olmustur. Bu taklitli oyunlarin da bir sekilde dramatik bir yapisi vardir ve klasik oyun yapitlarinin temel asamalarini içerir.

Tiyatro gelenegimizde bir de 17. Yüzyildan baslayarak farkli kaynaklardan gelip Istanbul'da olgunlasmis bir ölçüde Anadolu'ya yayilmis meddah,kukla gölge oyunu, ortaoyunu gibi türler bulunuyor.Geleneksel halk tiyatrosu basligi altinda incelenen bu oyunlarhalkin olaylar karsisindaki tepkisini mizahi bir dille halka yansitmistir. Geçmisi üçyüzyili bulan ortaoyunu ve karagöze bakarak halkin yasantisini anlamak mümkündür. 19.yüzyilda popülerlik bakimindan en parlak dönemini yasayan geleneksel halk tiyatrosu giderek zayiflamis ve yerini yeni tiyatro hareketine birakmistir. Geleneksel türler 20. Yüzyilda gelisimini tamamen durdurmus ve yararlanilabilecek bir birikim olarak tarihteki yerini almistir.

19. yüzyildan baslayarak bati tiyatrosunun etkilesimleriyle gelisen tiyatromuz bugünlere ulasmistir. Prof. Dr Metin And, Türk tiyatrosunun gelisimini 4 evrede ele alir:
1 Seyirlik köylü oyunlari gibi basliklari içeren Geleneksel Türk Tiyatrosu
2 Bati tiyatrosu dogrultusunda gelisen Tanzimat ve Istibdat dönemi tiyatrsu
3 Mesrutiyet dönemi türk tiyatrosu
4 Cumhuriyet dönemi türk tiyatrosu

Son üç döneme isik tutacak olursak görebiliriz ki tiyatromuz batinin etkisinde gelisip büyümüstür. Kendimiz en ileri teknikleri en iyi seyleri örnek alrak tiyatromuzu mesrutiyet ve Cumhuriyet dönemlerinde gelistirmisizdir.Su anda ise tiatromuz halen bu batililasma hareketinden siyrilip kimligini belirleme çalismasi içindedir. Tiyatromuz kendi kendini gelistirem insiyatifini elde etmis görünmektedir. Bundan sonraki amaci toplum yapisindaki yerini saglamlastirmak olmalidir.

Sevda Sener'in "Cumhuriyet'in 75. Yilinda Türk Tiyatrosu" adli esri kaynak alinarak derlenmistir.